W roku 1025 Polska była świadkiem 2 koronacji. Pierwszy koronował się na króla Polski Bolesław Chrobry 18 kwietnia 1025 roku. Nie nacieszył się długo koroną, zmarł w czerwcu 1025 roku, w wieku 58 lat. Bolesław Chrobry kazał wykonać dwie przepiękne złote, bogato zdobione drogimi kamieniami korony. Pierwszą – poświęconą przez papieża przechwycili Węgrzy i koronował się nią św. Stefan, król Węgier. Można ją obejrzeć w muzeum w Budapeszcie. Drugą koronę – niewiadomo czy poświęconą przez papieża – założył na skronie Bolesław Chrobry. Kronikarz niemiecki Tietmar, dziwił się, że nie zostali zaproszeni na uroczystość koronacji goście, ale po pierwsze nie było takiego zwyczaju, a po drugie Bolesław Chrobry dzięki zwycięskim kampaniom wojennym i zdobyczom terytorialnym nie miał przyjaciół wśród sąsiadów. Jako swojego następcę Bolesław Chrobry wskazał Mieszka II, średniego syna – pierworodnego Bezpryma przeznaczył do stanu duchownego, a jego matkę odesłał do rodziców na Węgry.

Polska była w tym czasie mocarstwem, ponieważ Chrobry rozszerzył granice o Milsko, Łużyce, Morawy, Grody Czerwieńskie, Słowację, Gdańsk i Lubekę. Mieszko II był wykształcony, znał łacinę, grekę, niemiecki, czeski i ruski. Poprzez małżeństwo z Rychezą został spokrewniony z cesarzem niemieckim. Odbyła się uroczysta koronacja. Wydawało się, że rozpoczyna rządy z doskonałej pozycji i czas jego panowania przyniesie dalszy rozwój kraju.

Tymczasem Mieszko II okazał się władcą bardzo pechowym, rządził z przerwami tylko 9 lat, stracił koronę, Polska za czasów jego panowania zmniejszyła swoje granice, wg Długosza popadł w obłęd i został zabity przez giermka w czasie snu ( wg Długosza i kroniki niemieckiej ), a w końcu przypisano mu na kilkaset lat przydomek Mieszko II Gnuśny, głównie dzięki Długoszowi, pomimo, że w kronikach Galla Anonima i Kadłubka nic złego na temat Mieszka II nie znajdziemy. Kroniki naszych średniowiecznych kronikarzy nie tylko w tej sprawie różnią się między sobą. Współcześni historycy uważają, że Mieszko II wcale gnuśny nie był, po prostu nie miał szczęścia i miał zbyt wielu nieprzyjaciół wokół siebie, a mimo wszystko starał się ratować Polskę jak mógł.

Bracia Mieszka II, starszy Bezprym i młodszy Otton, porozumieli się z sąsiadami Polski – Bezprym z Jarosławem Mądrym na Rusi a Otton z Konradem II w Niemczech i namówili ich na jednoczesne zaatakowanie Polski. Mieszko nie miał w tej sytuacji szans na obronę granic kraju. Niemcom oddał Milsko i Łużyce w zamian za pokój. Po ataku Rusi Mieszko II uciekł do Czech, gdzie został uwięziony. W tym czasie Rycheza i Kazimierz późniejszy Odnowiciel schronili się w Niemczech, wywożąc królewskie korony. Na tronie zasiadł Bezprym – ponury, okrutny władca, którego nikt nie lubił. Król czeski Udarlyk zemścił się na Mieszku II za oślepienie ojca przez Bolesława Chrobrego, przez wykastrowanie Mieszka. Bezprym rządził tylko 7 miesięcy, umarł prawdopodobnie otruty na polecenie braci. Mieszko wrócił do Polski. Cesarz niemiecki Konrad II zmusił go do zrzeczenia się tytułu królewskiego i podzielenia się Polską i władzą z Ottonem i Dytrykiem – synem Mieszka I, przyrodnim bratem ojca, czyli swoim wujem. Otton szybko zmarł, a Dytryk opuścił Polskę bojąc się o swoje życie.

W nocy z 10/11 maja 1034 roku zmarł Mieszko II w wieku 44 lat. Długosz wspomina o szaleństwie króla i zabiciu króla przez giermka. Inni kronikarze polscy milczą na ten temat. Po śmierci Mieszka II Gall Anonim, Wincenty Kadłubek i Jan Długosz zgodnie piszą w swoich kronikach o wypędzeniu Rychezy i Kazimierza z Polski. Gall Anonim tworzył kronikę na początku XII wieku, w latach 1112 – 1116, czyli około 80 lat po śmierci Mieszka II, Wincenty Kadłubek w latach 1190 – 1205, a Długosz dopiero w XV w., 1455 – 1480. Gall Anonim i Kadłubek piszą, że po śmierci Mieszka II krótko rządziła Rycheza, ponieważ Kazimierz był ” małym pacholęciem”, pomimo tego, że miał w rzeczywistości 18 lat. Wg kronikarzy najpierw została wygnana Rycheza, a później po “dorośnięciu” Kazimierz, żeby nie mścił się za wygnanie matki. Wg Galla Anonima uciekł na Węgry i był tam przetrzymywany do śmierci św. Stefana. Kadłubek wspomina też o planowanym zamachu na Kazimierza i jego ukryciu w klasztorze. Długosz natomiast pisze o wspólnym wyjeździe matki i syna do Niemiec. Kolejnym faktem, o którym zgodnie wspominają 3 kronikarze jest dopiero wstąpienie na tron Kazimierza Odnowiciela w 1040 – 1041 roku.

Kto zasiadał na tronie Polski w latach 1034 – 1040/41? W kronikach Galla Anonima, Wincentego Kadłubka i Długosza nie ma żadnych informacji na ten temat. Natomiast wg innych kronik polskich i zagranicznych w tym okresie rządził Polską Bolesław, pierworodny syn Mieszka II.

Po śmierci Mieszka II zaczął się okres wojny domowej w Polsce, powstania chłopskiego i powrotu do wierzeń pogańskich. Nastąpił odwrót od chrześcijaństwa. Prawdopodobnie dlatego, że nowa wiara chrześcijańska miała zapewnić pokój, a tymczasem bracia w Chrystusie najechali Polskę. Zbuntowali się też chłopi przeciw nadmiernym podatkom na rzecz króla, możnych, duchowieństwa. Nikt nie mógł się czuć bezpiecznie, palono kościoły, gródki rycerskie, okradano podróżnych, nie zasiewano pól, zaczął się głód. Rycheza i Kazimierz zostali wygnani z Polski. Schronili się w Niemczech. Kto ich wygnał? Rycerstwo? Możni? Bolesław Zapomniany? Wg niemieckiej kroniki Rychezę wygnała nałożnica męża: “ Królowa Rycheza przybyła do Saksonii do cesarza, w wyniku podjudzania przez nałożnicę i ze wzgardy dla nieznośnego i barbarzyńskiego godnego wzgardy obrządku Słowian.” Być może to Bolesław Zapomniany wspierał lub spowodował powrót do wierzeń pogańskich. Prawdopodobnie został obłożony ekskominiką lub klątwą. To tłumaczyłoby, dlaczego nie wspominają o nim Długosz, Gall Anonim ani Kadłubek, którzy jako duchowni nie mogli tego zrobić.

Bolesław Zapomniany żył prawdopodobnie w latach 1014 – 1038. Panował tylko 4 lata pomiędzy 1034 a 1038 rokiem.

Co przemawia za tym, że Bolesław Zapomniany istniał?

1. W “Kronice Wielkopolskiej” napisanej przez biskupa Boguchwała z XIIIw., przeredagowanej w XIV w. przez Janka z Czarnkowa możemy przeczytać: ” Gdy Mieszko II zmarł w roku Pańskim 1033, nastąpił po nim pierworodny syn jego Bolesław. Skoro ten został ukoronowany na króla, wyrządził swej matce wiele zniewag. Matka jego pochodząca ze znakomitego rodu, nie mogąc znieść jego niegodziwości, zabrała małego synka swego Kazimierza, wróciła do ojczystej Saksonii, do Brunszwiku i umieściwszy tam syna dla nauki, miała wstąpić do klasztoru. Bolesław zaś z powodu srogości i potworności występków, których się dopuszczał, źle zakończył życie i choć odznaczony został koroną, nie wchodzi w poczet królów i książąt Polskich dla wielkiej nieprawidłowości swojej. Po śmierci jego wielkie zaburzenia i wojny domowe wszczęły się w królestwie.”
2. Wincenty z Kiełczy, kanonik w 1254 r. w ” Opowieści o Kazimierzu Mnichu” napisał: “ Zostało po nim – Mieszku II – dwóch synów, starszy Bolesław i małoletni Kazimierz. Po starszeństwie zasiadł na tronie pierworodny Bolesław. Nie panował długo, bo nagromadził tyle zbrodni, że wśród nich stracił życie.”
3. W ” Tabula Regnum Poloniae z 1380 r. czytamy: “ Jeden waleczny król wymazany został z rzędu panujących.” Mógł to być tylko Bolesław Zapomniany, ponieważ następni władcy Polski występują już kolejno po sobie.
4. W ” Rocznikach Małopolskich” o Bolesławie Krzywoustym napisano precyzyjnie: ” Książę Władysław wziął za żonę Czeszkę Judytę, która była bezpłodna, ale przez modlitwę do św. Idziego, spłodził czwartego Bolesława.” – ( 1 – szy Chrobry, 2 – gi Zapomniany, 3 – ci – Śmiały ). W ” Kodeksie Tynieckim”, Bolesława Śmiałego, zniszczonym w XIX w., Bolesław Śmiały figurował z cyfrą III przy jego imieniu.
5. Długosz przy okazji opisywania czasów Bolesława Śmiałego stwierdził: ” Straciwszy zaszczytną godność królewską, którą zachowało tylko czterech królów Polska z pozycji królestwa spadła do rzędu księstwa “. Czterech królów to – Bolesław Chrobry, Mieszko II, Bolesław Śmiały i ….
6. Wypędzenie Rychezy i Kazimierza po śmierci Mieszka II. Dlaczego Kazimierz został wypędzony z kraju? Czy był inny następca tronu, który mógł objąć tron w Polsce?
7. Długosz w swojej kronice napisał: ” Kazimierz, został wygnany z Polski, nie chciał być wygnańcem w Niemczech czy Francji, postanowił wstąpić do klasztoru Cluny. W 1040 roku biskupi i baronowie polscy decydują się wezwać Kazimierza do powrotu. Dowiedzieli się, że Kazimierz jest zakonnikiem, po ślubach zakonnych. Papież Benedykt IX zwalnia Kazimierza Karola ze ślubów zakonnych. W 1041 roku Kazimierz opuścił klasztor i wrócił do Polski z dwoma koronami, skarbem królewskim i 500 rycerzami otrzymanymi od wuja Henryka cesarza Niemiec. “ Dlaczego Kazimierz wstąpił do zakonu, a nie walczył o tron?
8. Imię Kazimierz – czyli ” ten, który zakłóca spokój” – nie było imieniem dynastycznym wśród Piastów do czasów Mieszka II. Mieszko I miał syna Bolesława, Bolesław Chrobry – syna Mieszka II, a Mieszko II nie nadał synowi imienia po ojcu? Do tej pory nie było w rodzinie Kazimierza.
9. Dlaczego Mieszko II oddał Kazimierz do zakonu w dzieciństwie? Gall Anonim napisał: ” Kazimierz w pacholęcych latach oddany został przez rodzicieli do klasztoru, gdzie otrzymał gruntowne wykształcenie w świętych pismach. “ W ” Roczniku Krakowskim ” pod datą 1026 zapisano: ” Kazimierz poświęcony nauce. “ W średniowieczu posyłanie dzieci do klasztoru się zdarzało, ale nie jeśli chodziło o następcę tronu. Prawdopodobnie Mieszko II miał drugiego syna dziedzica i chciał uniknąć w przyszłości walki o władzę między braćmi.
10. Czy powstanie o takim zasięgu mogło się obyć bez przywódcy? Kogoś kto postawił sobie za cel restytucję pogaństwa? Czy Rycheza była matką Bolesława? Niemiecka kronika wspomina o wygnaniu Rychezy przez nałożnicę / żonę Mieszka wg pogańskiego obrządku? Bolesław Zapomniany w tej sytuacji mógłby być uważany za bękarta przez Kościół Katolicki. Stąd chęć powrotu do starych wierzeń i walka z kościołem.
11. W ” Rocznikach Kapituły Krakowskiej “zanotowano, że w roku 1038 zmarł król Bolesław. Bolesław Chrobry zmarł 13 lat wcześniej. Innego władcy o tym imieniu w tym czasie nie mieliśmy. Przynajmniej oficjalnie.
12. Brzetysław napadł na Polskę w 1038 lub na początku 1039 roku, wykorzystując bezkrólewie. Wg kroniki Kosmasa, czeskiego kronikarza: ” W tym czasie gdy Kazimierz, najszlachetniejszy książę polski, był odebrany temu światu, a synowie jego Bolesław i Władysław byli jeszcze przy piersi w dziecięctwie, jedyna nadzieja zbawienia dla Polaków była w nędznej ucieczce. Spostrzegłszy to książę Brzetysław w 4 roku swego panowania uznał, że będzie najlepiej nie odkładać nadarzonej sposobności podejścia swoich nieprzyjaciół i pomszczenia za wyrządzone krzywdy, które niegdyś książę Mieszko wyrządził Czechom. “ Czeski kronikarz wspomina o śmierci polskiego księcia. Nie mogło chodzić o Kazimierza, więc o kogo?
13. Opat Arnold z Berge w kronice Saxa Annalisty napisał, że Kazimierz razem z matką żył jak wygnaniec przez długi czas w Saksonii, a w innym miejscu pisze, że: ” na odgłos tej śmierci księcia polskiego, napadł na Polskę Brzetysław. ” – oficjalnie w 1038 roku nie mieliśmy żadnego księcia poza Kazimierzem żyjącym na wygnaniu.
14. W węgierskiej kronice Chartiritiusa Biskupa, wymieniony jest Bolesław, syn Mieszka II i jego zasługi dla umacniania państwa węgierskiego.
15. Długosz pisze w swojej kronice, że po śmierci Mieszka II, panowie polscy bali się koronować Kazimierza na króla Polski, bo bali się, że odziedziczył szaleństwo po ojcu. Tylko Długosz pisze o szaleństwie Mieszka II. Poza tym w okresie tron dziedziczył najstarszy syn, chyba, że poprzedni król zadecydował inaczej. Czasy wolnej elekcji zaczęły się w XVI w. po śmierci Zygmunta Augusta.
16. Niemiecka kronika z Braunveiler wspomina o okrutnym prześladowaniu Rychezy przez syna – nie mogło chodzić o Kazimierza, z którym uciekła z Polski, ponieważ Kazimierz nie mógł najpierw ” okrutnie” wypędzić matki z Polski, potem sam siebie wypędzić i potem towarzyszyć matce na wygnaniu.
17. W ” Genealogii Piastów ” Oswalda Balzera, znajduje się zapis, że Bolesław, syn Mieszka II przyszedł na świat w 1014 roku, a zmarł w 1038. Nie ma ani słowa o tym, co robił przez 24 lata życia.
18. W ” Polsce Piastów “Jasienica napisał: ” Po śmierci Mieszka II objął tron jego najstarszy syn Bolesław, zwany Zapomnianym .

Ostatecznie Bolesław Zapomniany zginął, prawdopodobnie zamordowany, wg biskupa Boguchwała: “ jak żył, tak zmarł “ i za swe złe czyny został wykreślony z listy polskich władców i wymazany z ludzkiej pamięci jako niegodny, żeby o nim pamiętać. Dlaczego niegodny? Za jego panowania nastąpił powrót do dawnych, pogańskich wierzeń, do wojny z kościołem i wiarą chrześcijańską. Skutkiem tego mogła być klątwa. Wyklętego nie można było wspominać, nie można było nakarmić, nie można było mu pomóc, nie można było słuchać jego poleceń. Jego imię miało iść w niepamięć. Dlatego średniowieczni kronikarze, wyłącznie duchowni nie mogli pisać o wyklętym. Gall Anonim pisał o klątwie nałożonej na Polskę. Kraj był obkładany klątwą razem z władcą. Gall Anonim i Długosz podają zgodnie pod jakimi warunkami papież Benedykt IX zdjął klątwę z Polski. Zobowiązał Polaków: ” … co roku płacić św. Piotrowi i jego następcom – biskupom rzymskim od każdej głowy, wyjąwszy głowę szlachcica, ustaloną daninę – 1 monetę. Polacy mają po wsze czasy nie zapuszczać włosów jak to robią barbarzyńcy, mieć ostrzyżoną głowę z odsłoniętymi uszami, a w okresie święta Chrystusa i Jego Dziewiczej Matki osłaniać kark białym płótnem, Wielkiego Postu przestrzegać o trzy niedziele dłużej niż w innych krajach. “

Wg Długosza Benedykt IX nałożył te obowiązki na Polskę w związku ze zwolnieniem ze ślubów zakonnych Kazimierza Odnowiciela, zwanego Księciem Mnichem, który musiał opuścić zakon i wstąpić na tron, ponieważ śmierć Bolesława Zapomnianego groziła wygaśnięciem dynastii piastowskiej.

Ciekawostką jest, że nasz Wyszogród w Fordonie powstał około 1036 – 1038 roku na pograniczu polsko – pomorskim. Nie wiadomo kto był fundatorem.

Źródła: – Przekleństwo tronu Piastów – Andrzej Zieliński – 2007 – Zamachy na Piastów – Agnieszka Teterycz – Puzio – 2019 – Kronika i czyny książąt czyli władców polskich – Gall Anonim – Kronika Polski – Wincenty Kadłubek – Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego – Jan Długosz – Kronika Polski – Miechowita – Kronika Czech – Kosmas – Polska Piastów – Paweł Jasienica