{"id":1244,"date":"2023-05-29T17:48:18","date_gmt":"2023-05-29T15:48:18","guid":{"rendered":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/?p=1244"},"modified":"2023-06-06T20:59:50","modified_gmt":"2023-06-06T18:59:50","slug":"pieczecie-ksiazat-mazowieckich-poczatki-kresow-i-klasztoru-na-jasnej-gorze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/?p=1244","title":{"rendered":"Piecz\u0119cie ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich, pocz\u0105tki “Kres\u00f3w” i klasztoru na Jasnej G\u00f3rze"},"content":{"rendered":"\n

Porz\u0105dkuj\u0105c swoje zbiory natkn\u0105\u0142em si\u0119 na odlewy piecz\u0119ci ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich – Siemowita II i Siemowita III, kt\u00f3re kupi\u0142em w latach siedemdziesi\u0105tych ub. wieku, w Desie Warszawskiej. Odlewy wykonano z br\u0105zu. Nie wiem kto jest ich wykonawc\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 1. Odlew piecz\u0119ci Siemowita II , ksi\u0119cia Mazowsza, pana Warszawy, Liwa i Rawy, br\u0105z, 62 mm.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 2. Odlew piecz\u0119ci Siemowita III, ksi\u0119cia Mazowsza, pana Czerska, Liwa, Rawy i P\u0142ocka, br\u0105z, 52 mm.<\/p>\n\n\n\n

Piecz\u0119cie zainspirowa\u0142y mnie do bli\u017cszego zapoznania si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 i koligacjami obu Siemowit\u00f3w. Nie przypuszcza\u0142em, \u017ce doprowadzi mnie to do bardzo ciekawych spostrze\u017ce\u0144 – jak splot przypadkowych wydarze\u0144 oraz koligacji mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na histori\u0119 Polski, w okresie od XIV wieku do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, w pewnym sensie na histori\u0119 Ukrainy oraz sprawy religijne Polak\u00f3w. Protoplast\u0105 ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich oraz brzesko – kujawskich by\u0142 Boles\u0142aw K\u0119dzierzawy, pierwszy syn z drugiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa Boles\u0142awa Krzywoustego. Zgodnie z testamentem ojca, Boles\u0142aw K\u0119dzierzawy otrzyma\u0142 Mazowsze, a po wygnaniu W\u0142adys\u0142awa II, pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 ksi\u0119cia seniora Polski. Z linii ksi\u0105\u017c\u0105t brzesko – kujawskich pochodzili m.in. kr\u00f3lowie polscy – W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek i Kazimierz Wielki.<\/p>\n\n\n\n

Siemowit II ( 1283 – 1345 ) by\u0142 najstarszym synem Boles\u0142awa II Mazowieckego i jego pierwszej \u017cony Gaudemundy Zofii, c\u00f3rki ksi\u0119cia litewskiego Trojdena. Pocz\u0105tkowo otrzyma\u0142 Warszaw\u0119 i Liw, a p\u00f3\u017aniej Raw\u0119 Mazowieck\u0105. W 1323 roku wprowadzi\u0142 przy pomocy kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka na tron w Haliczu swojego bratanka Boles\u0142awa Jerzego ( syna swojego m\u0142odszego brata – Trojdena ). Prowadzi\u0142 zmienn\u0105 polityk\u0119 i sojusze z Polsk\u0105 i Zakonem Krzy\u017cackim. Najcz\u0119\u015bciej sprzyja\u0142 jednak W\u0142adys\u0142awowi \u0141okietkowi. Siemowit III ( 1320 – 1381 ) ksi\u0105\u017c\u0119 mazowiecki, czerski, liwski, rawski i p\u0142ocki by\u0142 m\u0142odszym synem Trojdena ( brata Siemowita II ) i Marii ksi\u0119\u017cniczki halickiej. Jako lennik, od roku 1351 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z kr\u00f3lem Kazimierzem Wielkim. Od roku 1370 by\u0142 na Mazowszu w\u0142adc\u0105 suwerennym. Zreformowa\u0142 s\u0105downictwo, administracj\u0119 i skarb. Kaza\u0142 spisa\u0107 mazowieckie prawo zwyczajowe, a reformuj\u0105c finanse wprowadzi\u0142 system groszowy.
Wybija\u0142 w mennicy p\u0142ockiej ( ? ) dwa rodzaje monet \u2013 srebrne denary ( o \u015brednicy ok. 12 mm, na awersie litera S, na rewersie orze\u0142 piastowski w koronie ) oraz p\u00f3\u0142grosze wzorowane na krakowskich, kt\u00f3re mia\u0142y na awersie liter\u0119 S i napis MONETA SEMOVITI a na rewersie or\u0142a piastowskiego bez korony i napis DVCIS MAZOVIE. P\u00f3\u0142grosze mia\u0142y \u015brednic\u0119 ok. 22 mm.
Wed\u0142ug przekazu kronikarza Janka z Czarnkowa, ksi\u0105\u017c\u0119 Siemowit III kaza\u0142 uwi\u0119zi\u0107 w zamku w Rawie Mazowieckiej swoj\u0105 drug\u0105 \u017con\u0119 Ann\u0119, ksi\u0119\u017cniczk\u0119 zi\u0119bick\u0105, oskar\u017caj\u0105c j\u0105 o niewierno\u015b\u0107. Gdy urodzi\u0142a syna, kaza\u0142 j\u0105 udusi\u0107! Podobno \u017ca\u0142owa\u0142 swojego czynu do ko\u0144ca \u017cycia.
Ta tragedia by\u0142a znana i komentowana na dworach europejskich. Sta\u0142a si\u0119 inspiracj\u0105 dla poety i dramaturga Williama Szekspira do napisania dw\u00f3ch utwor\u00f3w – \u201cOpowie\u015b\u0107 zimowa\u201d i \u201c Burza\u201d.
Na pocz\u0105tku XIV wieku przy wschodniej granicy Polski znajdowa\u0142o si\u0119 granicz\u0105ce z ziemi\u0105 sandomiersk\u0105 i krakowsk\u0105 \u2013 Ksi\u0119stwo Halickie oraz granicz\u0105ce z nim od p\u00f3\u0142nocy Ksi\u0119stwo W\u0142odzimierskie. Po po\u0142\u0105czeniu tych ksi\u0119stw powsta\u0142o Ksi\u0119stwo Halicko \u2013 W\u0142odzimierskie zwane te\u017c Rusi\u0105 Czerwon\u0105 lub Halick\u0105.
Pierwszymi w\u0142adcami Ksi\u0119stwa Halickiego byli Borys oraz Wsiewo\u0142od panuj\u0105cy do roku 1064 a nast\u0119pnie Ro\u015bcis\u0142aw I ( 1064 \u2013 1077 ) za\u0142o\u017cyciel dynastii Ro\u015bcis\u0142awicz\u00f3w ( 1064 \u2013 1188 ).
Pierwszym w\u0142adc\u0105 Ksi\u0119stwa Halicko \u2013 W\u0142odzimierskiego by\u0142 Roman I Wo\u0142y\u0144ski ( 1188 \u2013 1189 ) za\u0142o\u017cyciel dynastii Romanowicz\u00f3w ( 1188 \u2013 1323 ).
W\u0142adcy cz\u0119sto si\u0119 zmieniali panuj\u0105c bardzo kr\u00f3tko. Najciekawsz\u0105 osobowo\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017c\u0105t ruskich by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Daniel I, zwany te\u017c przez swoich poddanych \u2013 kr\u00f3lem. By\u0142 to ksi\u0105\u017c\u0119 uparty w d\u0105\u017ceniu do zdobycia w\u0142adzy. Czterokrotnie wst\u0119powa\u0142 na tron, ale za ka\u017cdym razem po kr\u00f3tkim panowaniu by\u0142 zmuszony ust\u0105pi\u0107. Dopiero za pi\u0105tym razem utrzyma\u0142 si\u0119 u w\u0142adzy przez 16 lat. Panowa\u0142 w latach 1205 \u2013 1206, 1211 \u2013 1212, 1230 \u2013 1232, 1233 \u2013 1235 i 1238 \u2013 1264.
Jak silna jest tradycja dotycz\u0105ca ksi\u0119cia \u2013 kr\u00f3la Daniela I mog\u0142em si\u0119 przekona\u0107 gdy podczas trwaj\u0105cej obecnie wojny rosyjsko \u2013 ukrai\u0144skiej us\u0142ysza\u0142em pewnego razu komunikat, \u017ce jednostka ukrai\u0144skich si\u0142 specjalnych im. Kr\u00f3la Daniela odnios\u0142a w walkach jaki\u015b sukces!
Przedostatnim w\u0142adc\u0105 Halicko \u2013 W\u0142odzimierskim by\u0142 Jerzy I ( 1301 \u2013 1308 ), kt\u00f3rego c\u00f3rka Maria zosta\u0142a \u017con\u0105 ksi\u0119cia Trojdena, brata Siemowita II. Gdy syn Jerzego I \u2013 Lew II ( 1309 \u2013 1323 ) oraz jego brat zgin\u0119li w walce z Tatarami, ksi\u0119\u017cniczka Maria zosta\u0142a ostatni\u0105 sukcesork\u0105 Rusi Halickiej z rodu Romanowicz\u00f3w. Poniewa\u017c nie czu\u0142a si\u0119 zdolna do skutecznego zarz\u0105dzania osieroconym ksi\u0119stwem, scedowa\u0142a swoje uprawnienia na swojego pierworodnego syna Boles\u0142awa Jerzego.
Boles\u0142aw Jerzy II obj\u0105\u0142 tron Ksi\u0119stwa Halicko \u2013 W\u0142odzimierskiego w roku 1325 korzystaj\u0105c z pomocy krewnych \u2013 Siemowita II i kr\u00f3la Polski W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka.
Poniewa\u017c Boles\u0142aw Jerzy II nie mia\u0142 potomstwa jeszcze kilka lat przed jego \u015bmierci\u0105 zastanawiano si\u0119 kto m\u00f3g\u0142by by\u0107 w przysz\u0142o\u015bci jego nast\u0119pc\u0105. Naturalnym sukcesorem powinien by\u0107 drugi syn ksi\u0119\u017cniczki Marii \u2013 Siemowit III, ten jednak zrezygnowa\u0142 na rzecz innego krewnego \u2013 kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego. Siemowit III mia\u0142 natomiast otrzyma\u0107 odpowiedni\u0105 sp\u0142at\u0119.
Boles\u0142aw Jerzy II zmar\u0142 w 1340 roku. Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 zosta\u0142 przypuszczalnie otruty. Gdy po jego \u015bmierci kr\u00f3l Kazimierz Wielki wkroczy\u0142 do Lwowa aby zrealizowa\u0107 swoje prawa sukcesyjne, spotka\u0142 si\u0119 z oporem ze strony bojar\u00f3w oraz Litwy i Tatar\u00f3w, kt\u00f3rzy te\u017c mieli ochot\u0119 opanowa\u0107 Ru\u015b Halick\u0105. Bojarzy natomiast powo\u0142ali na tron ksi\u0119cia litewskiego \u2013 Lubarta Gedyminowicza.
Poniewa\u017c ksi\u0105\u017c\u0119 Lubart by\u0142 skoligacony z Piastami mazowieckimi, kr\u00f3l Kazimierz Wielki chcia\u0142 unikn\u0105\u0107 wojny domowej, chwilowo si\u0119 wycofa\u0142 zajmuj\u0105c w 1344 roku tylko sporn\u0105 od wiek\u00f3w ziemi\u0119 przemysk\u0105.
Region przemyski by\u0142 typow\u0105 krain\u0105 graniczn\u0105 zamieszkan\u0105 przez ludno\u015b\u0107 mieszan\u0105. Mo\u017cna si\u0119 o tym przekona\u0107 jeszcze dzisiaj, zwiedzaj\u0105c skansen budownictwa wiejskiego w Sanoku.
Pog\u00f3rzanie zamieszkuj\u0105cy ca\u0142e podkarpacie to ludno\u015b\u0107 polska, typowo rolnicza. Dolinianie zajmuj\u0105cy obszary wok\u00f3\u0142 Sanoka i Leska byli grup\u0105 mieszan\u0105 polsko \u2013 rusk\u0105. \u0141emkowie i Bojkowie to potomkowie osadnik\u00f3w rusko \u2013 wo\u0142oskich. \u0141emkowie zamieszkiwali Beskid Niski, trudni\u0105c si\u0119 rolnictwem i hodowl\u0105. Bojkowie zajmowali teren Bieszczad\u00f3w i Pog\u00f3rza Bieszczadzkiego.
Po \u015bmierci bezdzietnego Lubarta Gedyminowicza w roku 1349, kr\u00f3l Kazimierz Wielki obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 w Rusi Halickiej a na ziemi w\u0142odzimierskiej, che\u0142mskiej i be\u0142zkiej w roku 1366.
Pretensje do ziem Rusi Czerwonej ro\u015bcili sobie r\u00f3wnie\u017c W\u0119grzy oraz Litwini. Litwini w tym okresie opanowali ziemie dawnej Rusi Kijowskiej, wyniszczonej i wyludnionej przez najazdy tatarskie.
W roku 1356 Kazimierz Wielki nadaj\u0105c miastu Lw\u00f3w prawa miejskie, nada\u0142 te\u017c przywilej umo\u017cliwiaj\u0105cy oficjalne uruchomienie mennicy, chocia\u017c przypuszcza si\u0119, \u017ce monety wybijano we Lwowie ju\u017c od roku 1353.
Ziemie Rusi Czerwonej uwa\u017cano pocz\u0105tkowo za dominium kr\u00f3lewskie i cieszy\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 autonomi\u0105. Wyrazem tego by\u0142 m.in. w\u0142asny system pieni\u0119\u017cny.
W mennicy lwowskiej wybijano miedziane denary ruskie ( pu\u0142o ruskie ) oraz srebrne ruskie kwartniki.
Przyk\u0142adowe pu\u0142o ruskie Kazimierza Wielkiego przestawia fot. 3. Denary te s\u0105 bardzo rzadkie, gdy\u017c mied\u017a jest materia\u0142em ulegaj\u0105cym stosunkowo szybko korozji. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y znajdywane na terenie Lwowa lub w Mo\u0142dawii, z kt\u00f3r\u0105 Ru\u015b prowadzi\u0142a o\u017cywion\u0105 wymian\u0119 handlow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 3. Kazimierz Wielki, Ru\u015b Czerwona, denar ruski ( pu\u0142o ruskie ), mied\u017a, mennica Lw\u00f3w, 1353 – 1370, 16,8 mm, 1,38g. Aw.: litera K, nad ni\u0105 korona ( niewidoczna ) Rw.: korona<\/p>\n\n\n\n

Ten system utrzymywano do czas\u00f3w panowania W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142ly, kt\u00f3ry zakaza\u0142 wybijania monet miedzianych. W latach 1388 – 1399 wybijano jeszcze kwartniki ruskie ( fot. 4 ), a p\u00f3\u017aniej do roku 1408 ju\u017c tylko p\u00f3\u0142grosze lwowskie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 4. W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, Ru\u015b Czerwona, kwartnik ruski, srebro, mennica Lw\u00f3w, 1388 – 1399, 1g, 18 mm. Aw.: WLADISLAUS REX Rw.: MONETA RVSSIE<\/p>\n\n\n\n

Fotografie 5 – 8 przedstawiaj\u0105 dla por\u00f3wnania monety, kt\u00f3re w tamtych latach by\u0142y w obiegu na terenie Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 5. Kr\u00f3lestwo Polskie, Kazimierz Wielki, denar, srebro, mennica Krak\u00f3w 1333 – 1370, 0,2 – 0,3 g, 11 – 12 mm.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 6. Kr\u00f3lestwo Polskie, Kazimierz Wielki, p\u00f3\u0142grosz, srebro, mennica Krak\u00f3w 1333 – 1370, 1,06 – 2,2g, 18 – 21,5 mm. Rw.: kr\u00f3l na tronie<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 7. Kr\u00f3lestwo Polskie, Kazimierz Wielki, grosz ( kopia ), srebro, mennica Krak\u00f3w 1338 – 1346, 2,6 – 3,2 g, 27 mm.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 8. Kr\u00f3lestwo Polskie, W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, p\u00f3\u0142grosz, srebro, mennica Krak\u00f3w 1431 – 1434, 1,25 – 2,13g, 21 – 24 mm.<\/p>\n\n\n\n

Z Rusi\u0105 Czerwon\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c pewien wa\u017cny dla Polski epizod. Przypuszcza si\u0119, \u017ce na prze\u0142omie XIII i XIV wieku ksi\u0105\u017c\u0119 ruski Lew I Dani\u0142owicz wszed\u0142 w posiadanie pi\u0119knej ikony Matki Bo\u017cej z Dzieci\u0105tkiem. Kto jest tw\u00f3rc\u0105 ikony, sk\u0105d pochodzi – napisano kilka legend, kt\u00f3re tutaj pomin\u0119. Konserwatorzy zabytk\u00f3w oraz eksperci twierdz\u0105, \u017ce ikona najprawdopodobniej zosta\u0142a napisana w XIV wieku przez w\u0142oskiego malarza. S\u0105dz\u0105 jednak, \u017ce tw\u00f3rc\u0105 m\u00f3g\u0142by by\u0107 malarz pochodzenia ruskiego, kt\u00f3ry opanowa\u0142 szko\u0142\u0119 w\u0142oskiego malarstwa. Ksi\u0105\u017c\u0119 Lew umie\u015bci\u0142 ikon\u0119 w swoim zamku w Be\u0142zie.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1372 \u2013 1379 wielkorz\u0105dc\u0105 Rusi mianowanym przez kr\u00f3la Ludwika W\u0119gierskiego zosta\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 W\u0142adys\u0142aw Opolczyk, kt\u00f3ry by\u0142 g\u0142\u0119boko wierz\u0105cym wielbicielem Matki Bo\u017cej. Gdy zobaczy\u0142 pi\u0119kn\u0105 ikon\u0119 z jej wizerunkiem by\u0142 zachwycony. Wracaj\u0105c do Polski w roku 1377 zabra\u0142 ikon\u0119 i umie\u015bci\u0142 j\u0105 prawdopodobnie w swoim zamku w Wieluniu.
Wkr\u00f3tce doszed\u0142 jednak do wniosku, \u017ce ikon\u0119 czczon\u0105 i s\u0142yn\u0105c\u0105 \u0142askami powinien udost\u0119pni\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu. W tym celu sprowadzi\u0142 w roku 1382 kilku pauli\u0144skich zakonnik\u00f3w z W\u0119gier i erygowa\u0142 klasztor na wynios\u0142o\u015bci zwanej Jasn\u0105 G\u00f3r\u0105, le\u017c\u0105cej tu\u017c przy Cz\u0119stochowie.
Miejsce nie by\u0142o przypadkowe. Cz\u0119stochowa kilka lat wcze\u015bniej uzyska\u0142a prawa miejskie i z osady o charakterze wiejskim przekszta\u0142ca\u0142a si\u0119 w miasto. Niedaleko przebiega\u0142y te\u017c wa\u017cne trakty, co wp\u0142ywa\u0142o znacz\u0105co na rozw\u00f3j miasta.
Na szczycie Jasnej G\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 kiedy\u015b ma\u0142y gr\u00f3dek obronny zwany Cz\u0119stoch\u00f3wk\u0105. Z czasem przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w zwyk\u0142\u0105 ma\u0142\u0105 osad\u0119 zwan\u0105 Star\u0105 Cz\u0119stochow\u0105 ze skromnym ma\u0142ym ko\u015bci\u00f3\u0142kiem.
Ksi\u0105\u017c\u0119 W\u0142adys\u0142aw Opolczyk nada\u0142 erygowanemu klasztorowi ten w\u0142a\u015bnie ko\u015bci\u00f3\u0142ek, teren na Jasnej G\u00f3rze oraz odpowiednie uposa\u017cenie.
Gdy zakonnicy si\u0119 zorganizowali i urz\u0105dzili, ksi\u0105\u017c\u0119 przekaza\u0142 im w roku 1384 przywiezion\u0105 ikon\u0119.
Do jakich rozmiar\u00f3w rozwin\u0119\u0142o si\u0119 z tego niepozornego klasztorku Jasnog\u00f3rskie Sanktuarium \u2013 sami mo\u017cemy si\u0119 przekona\u0107!
Pewn\u0105 ciekawostk\u0105 numizmatyczn\u0105 jest fakt, \u017ce w czasie gdy ikona Matki Bo\u017cej by\u0142a przechowywana we wielu\u0144skim zamku, w latach 1371 \u2013 1379 dzia\u0142a\u0142a tam mennica ksi\u0119cia W\u0142adys\u0142awa Opolczyka. Wybijano w niej jeden rodzaj monety \u2013 srebrne denary wielu\u0144skie ( fot. 9), kt\u00f3re s\u0105 obecnie bardzo rzadkie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 9. Ksi\u0119stwo Wielu\u0144skie, W\u0142adys\u0142aw Opolczyk, denar ( kopia ), srebro, mennica Wielu\u0144 1371 – 1379, 0,39g, 13 mm. Aw.: Orze\u0142, DVCIS LADISLAI Rw.: Wie\u017ca, MONETA WELVNES<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

Kopicki E. – \u201c Katalog podstawowych typ\u00f3w monet i banknot\u00f3w Polski oraz ziem historycznie
z Polsk\u0105 zwi\u0105zanych\u201d 1974
Kopicki E. – \u201c Monety Ziemi Ruskiej 1353 \u2013 1408\u201d Biuletyn Numizmatyczny nr 3 ( 331 ) 2003
M\u0119kicki J. – \u201c Monety Rusi Czerwonej w XIV \u2013 XV w.\u201d – PTAIN 1983
Wikipedia – \u201c Piastowie Mazowieccy\u201d
Internet – \u201c Piecz\u0119cie ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Porz\u0105dkuj\u0105c swoje zbiory natkn\u0105\u0142em si\u0119 na odlewy piecz\u0119ci ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich – Siemowita II i Siemowita III, kt\u00f3re kupi\u0142em w latach siedemdziesi\u0105tych ub. wieku, w Desie Warszawskiej. Odlewy wykonano z br\u0105zu. Nie wiem kto jest ich wykonawc\u0105. Fot. 1. Odlew piecz\u0119ci Siemowita II , ksi\u0119cia Mazowsza, pana Warszawy, Liwa i Rawy, br\u0105z, 62 mm. Fot. 2. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1244","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1244"}],"version-history":[{"count":120,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1456,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1244\/revisions\/1456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}