{"id":1469,"date":"2024-03-25T07:35:51","date_gmt":"2024-03-25T06:35:51","guid":{"rendered":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/?p=1469"},"modified":"2024-04-10T19:51:27","modified_gmt":"2024-04-10T17:51:27","slug":"krzyzowcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/?p=1469","title":{"rendered":"Polscy krzy\u017cowcy – Henryk Sandomierski oraz Jaksa z Miechowa"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

W VIII w. w dolnym biegu Syr-darii osiad\u0142o pewne plemi\u0119 tureckich Oguz\u00f3w ( Turkmen\u00f3w ). Poniewa\u017c jeden z wodz\u00f3w o imieniu Seld\u017cuk by\u0142 w konflikcie z pozosta\u0142ymi przyw\u00f3dcami plemienia, postanowi\u0142 wraz ze swoimi zwolennikami poszuka\u0107 innych teren\u00f3w do zasiedlenia. Jego stronnicy od imienia swojego wodza przyj\u0119li nazw\u0119 Seld\u017cukowie. Pocz\u0105tkowo s\u0142u\u017cyli perskim Sasanidom, p\u00f3\u017aniej Ghaznawidom w\u0142adaj\u0105cym na terenach m.in. dzisiejszego Afganistanu. W tym okresie przyj\u0119li islam sunnicki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 1. Indie, szachowie Kabulu, drachma typu Samanta Devi, 850 – 1000r., 19,2 mm, 2,16g.<\/p>\n\n\n\n

Wnukowie Seld\u017cuka usamodzielnili si\u0119 i ok. 1040r. rozpocz\u0119li w\u0142asne podboje. Opanowali Chorasan i utworzyli pa\u0144stwo obejmuj\u0105ce zachodni\u0105 Persj\u0119 oraz Mezopotami\u0119. W 1055r. wkroczyli do Bagdadu, a ich przyw\u00f3dca uzyska\u0142 od Abbasydzkiego kalifa tytu\u0142 su\u0142tana. Jego nast\u0119pcy podbili w latach 1073 – 1092 po pokonaniu m.in. cesarza bizantyjskiego Romana IV Azj\u0119 Mniejsz\u0105, Syri\u0119 i Palestyn\u0119. Zaj\u0119cie przez Seld\u017cuk\u00f3w Ziemi \u015awi\u0119tej sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 wielu wypraw krzy\u017cowych.<\/p>\n\n\n\n

Wyprawy krzy\u017cowe to okres ok. 200 lat walk chrze\u015bcijan z muzu\u0142manami o panowanie w Jerozolimie. Krzy\u017cowcy ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem toczyli boje o Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105. Pocz\u0105tkowo odnosili sukcesy, ale ostatecznie nie uda\u0142o im si\u0119 na trwa\u0142e utrzyma\u0107 \u015awi\u0119tego Miasta. Jednak skutki wypraw krzy\u017cowych mia\u0142y istotny wp\u0142yw na histori\u0119 ca\u0142ego kontynentu.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza wyprawa krzy\u017cowa ( 1096 – 1099 ) by\u0142a wypraw\u0105 rycersk\u0105, bez udzia\u0142u w\u0142adc\u00f3w. G\u0142\u00f3wnymi dow\u00f3dcami byli: Rajmund z Tuluzy, Boemund z Tarentu, Gotfryd z Bouillon, Robert z Normandii, Stefan z Blois, Robert Flandryjski oraz Baldwin z Boulogne. Armia dowodzona przez nich by\u0142a dobrze wyposa\u017cona i liczy\u0142a 35 – 40 tys. rycerzy. Przemieszczali si\u0119 drog\u0105 l\u0105dow\u0105. W Bizancjum cesarz Aleksy przyj\u0105\u0142 ich nieprzychylnie, nie wpuszczaj\u0105c do miasta, a przecie\u017c mieli walczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c w jego interesie. Z Bizancjum Krzy\u017cowcy ruszyli na po\u0142udnie. W 1097r. pokonali su\u0142tana Kilid\u017c Ars\u0142ana doszcz\u0119tnie rozbijaj\u0105c jego wojska. Posuwaj\u0105c si\u0119 dalej, wojska krzy\u017cowc\u00f3w rozdzieli\u0142y si\u0119. Baldwin z Boulogne oswobodzi\u0142 ormia\u0144skie miasto Edess\u0119, utworzy\u0142 w p\u00f3\u017aniejszym okresie Hrabstwo Edessy i zosta\u0142 jego w\u0142adc\u0105. Pozostali Krzy\u017cowcy pod wodz\u0105 Boemunda po ci\u0119\u017ckich walkach zdobyli siln\u0105 twierdz\u0119 i miasto Antiochi\u0119. Utworzono Ksi\u0119stwo Antiochii, kt\u00f3rego w\u0142adc\u0105 zosta\u0142 Boemund I. Pozosta\u0142e kilka tysi\u0119cy zm\u0119czonych marszem i walkami rycerzy ruszy\u0142o w kierunku Jerozolimy. 15 lipca 1099r. Jerozolima zosta\u0142a pod wodz\u0105 Gotfryda zdobyta. Zdobyto znaczny pas wschodniego wybrze\u017ca Morza \u015ar\u00f3dziemnego i utworzono Hrabstwo Trypolisu oraz Kr\u00f3lestwo Jerozolimskie. Pierwszym kr\u00f3lem Kr\u00f3lestwa Jerozolimskiego zosta\u0142 Gotfryd z Bouillon, a po jego \u015bmierci Baldwin z Boulogne.<\/p>\n\n\n\n

Druga wyprawa krzy\u017cowa ( 1147 – 1149 ) zosta\u0142a zorganizowana przez kr\u00f3la Niemiec Konrada III i kr\u00f3la Francji Ludwika VII. By\u0142a \u017ale zorganizowana. Wojsko niemieckie ponios\u0142o w walkach z Saracenami druzgoc\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119. Wojsko francuskie natomiast zasili\u0142o Kr\u00f3lestwo Jerozolimskie. Przypuszcza si\u0119, \u017ce Konradowi III towarzyszy\u0142 W\u0142adys\u0142aw II Wygnaniec lub jego syn Boles\u0142aw Wysoki. W 1187 r. wojska Saladyna zdoby\u0142y Jerozolim\u0119. Krzy\u017cowcy w bitwie pod Hattin ponie\u015bli druzgocz\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119. W r\u0119kach krzy\u017cowc\u00f3w pozosta\u0142a tylko Antiochia, Tyr i Trypolis.<\/p>\n\n\n\n

W trzeciej wyprawie krzy\u017cowej ( 1189 – 1192 ) wzi\u0119li udzia\u0142: cesarz niemiecki Fryderyk Barbarossa, kr\u00f3l Francji Filip II August oraz kr\u00f3l Anglii Ryszard Lwie Serce. Fryderyk uton\u0105\u0142 podczas przeprawy przez jedn\u0105 z rzek. Do Palestyny dotar\u0142a tylko cz\u0119\u015b\u0107 jego wojsk. Wojsko francuskie dotar\u0142o drog\u0105 morsk\u0105 pod Akk\u0119, nieco p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142 kr\u00f3l Ryszard Lwie Serce zdobywaj\u0105c po drodze Cypr. Na placu boju pozosta\u0142 tylko kr\u00f3l Ryszard, gdy\u017c pozostali krzy\u017cowcy wr\u00f3cili do domu. Zdoby\u0142 Jaff\u0119 i Akk\u0119. Po kolejnych bitwach wygranych przez Ryszarda zawarto porozumienie z Saladynem. Uzgodniono, \u017ce chrze\u015bcijanie zatrzymaj\u0105 wybrze\u017ce od Tyru po Jaff\u0119, a Jerozolima pozostanie muzu\u0142ma\u0144ska. Jednocze\u015bnie Saladyn gwarantowa\u0142 chrze\u015bcijanom swobodny dost\u0119p do miejsc \u015bwi\u0119tych.<\/p>\n\n\n\n

Czwarta wyprawa krzy\u017cowa ( 1202 – 1204 ) by\u0142a zupe\u0142nie nieudana. Skutkiem pi\u0105tej wyprawy ( 1217 – 1221 ) by\u0142a umowa cesarza Fryderyka II z su\u0142tanem Al – Kamilem, na podstawie kt\u00f3rej odzyska\u0142 on dla chrze\u015bcijan Jerozolim\u0119 i og\u0142osi\u0142 si\u0119 jej kr\u00f3lem.<\/p>\n\n\n\n

Sz\u00f3sta ( 1248 – 1254 ) i si\u00f3dma ( 1270 ) wyprawy krzy\u017cowe okaza\u0142y si\u0119 nieskuteczne. Ostatecznie ca\u0142a Palestyna znalaz\u0142a si\u0119 w r\u0119kach muzu\u0142man\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 2. Seld\u017cukidzi Rumijscy, Ghiyath al din kay Khusru II ibn Kay Kobat 1236 – 1245, dirhem 1241r., Siwas, 22 mm, 2,85g.<\/p>\n\n\n\n

W tym czasie w Polsce, po wygnaniu W\u0142adys\u0142awa II, w\u0142adz\u0119 ksi\u0119cia seniora obj\u0105\u0142 Boles\u0142aw K\u0119dzierzawy, najstarszy syn z drugiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa Boles\u0142awa Krzywoustego. Wielkopolsk\u0105 zarz\u0105dza\u0142 m\u0142odszy Mieszko. Trzeci w kolejno\u015bci Henryk otrzyma\u0142 Ziemi\u0119 Sandomiersk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 3. Kr\u00f3lestwo Polskie, Boles\u0142aw K\u0119dzierzawy 1146 – 1173, denar ok. 1146-1152, 16,0 mm, 0,5g.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk by\u0142 typowym chrze\u015bcija\u0144skim rycerzem. By\u0142 pobo\u017cny, skromny, w\u0142adanie go nie poci\u0105ga\u0142o. Marzy\u0142 o tym by walczy\u0107 w obronie Grobu Chrystusa. Zamiar sw\u00f3j zrealizowa\u0142 w roku 1154, o czym D\u0142ugosz pisze tak:<\/p>\n\n\n\n

” Gdy ( Henryk ) szcz\u0119\u015bliwie dotar\u0142 do Ziemi \u015awi\u0119tej i uczci\u0142 Gr\u00f3b \u015awi\u0119ty, przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do Baldwina ( III ). Pe\u0142ni\u0105c bardzo dzielnie powinno\u015b\u0107 rycersk\u0105 w walce z Saracenami, marzy\u0142 o zdobyciu palmy m\u0119cze\u0144skiej. Ale los nie da\u0142 mu wtedy tego osi\u0105gn\u0105\u0107. Sp\u0119dziwszy tam ca\u0142y rok, kiedy pad\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 jego \u017co\u0142nierzy, cz\u0119\u015bciowo w tych walkach, cz\u0119\u015bciowo w skutek niedogodnego klimatu, wr\u00f3ci\u0142 zdrowo do kraju. Zar\u00f3wno jego bracia Boles\u0142aw i Mieczys\u0142aw, jak i wszyscy panowie polscy przyj\u0119li go z ogromn\u0105 czci\u0105 i szczer\u0105 rado\u015bci\u0105. Dzi\u0119ki jego opowiadaniom, zacz\u0119\u0142y si\u0119 szerzy\u0107 i rozpowszechnia\u0107 wiadomo\u015bci o stanie, po\u0142o\u017ceniu i organizacji Ziemi \u015awi\u0119tej oraz o zawzi\u0119tych i krwawych walkach prowadzonych z barbarzy\u0144cami w jej obronie.” ( przek\u0142. Julia Mruk\u00f3wna )<\/em><\/p>\n\n\n\n

Henryk Sandomierski sprowadzi\u0142 do Polski joannit\u00f3w, kt\u00f3rym ufundowa\u0142 klasztor i szpital w Zago\u015bciu. Zbudowa\u0142 te\u017c pierwsz\u0105 roma\u0144sk\u0105 kolegiat\u0119 w Wi\u015blicy oraz ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor w Czerwi\u0144sku.<\/p>\n\n\n\n

Zgin\u0105\u0142 w walce z Prusami naje\u017cd\u017caj\u0105cymi Mazowsze. W czasie pobytu Henryka Sandomierskiego w Ziemi \u015awi\u0119tej, obiegowym pieni\u0105dzem by\u0142y tam g\u0142\u00f3wnie srebrne denary r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw europejskich, muzu\u0142ma\u0144skie drachmy oraz monety odlewane lub wybijane przez krzy\u017cowc\u00f3w. Fotografie 4,5 i 6 przedstawiaj\u0105 kilka przyk\u0142ad\u00f3w takich monet.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 4. Saksonia, mennica Bardowik, denar, pierwsza po\u0142. XI w., 17 mm, ok.1,2g.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 5. Antiochia, Tancredi d’Altavilla 1101 – 1112, folis ( br\u0105z odlewany ),20,8mm, 2,46g. Aw.: \u015aw. Piotr, S – PE Rew.: Krzy\u017c, D\/S\/F\/T – ( od Domine Salvum fac Tancredum )<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 6. Antiochia, Bohemund III 1149 – 1163, denar ( typu helmet ), 17 mm, 0,97g. Aw.: Popiersie rycerza, BOAMVNDVS Rew.: Krzy\u017c, ANTIOCHIA<\/p>\n\n\n\n

Drugim powa\u017cnym polskim krzy\u017cowcem by\u0142 Jaksa Gryfita z Miechowa. Kim Jaksa by\u0142 naprawd\u0119? Jakie by\u0142o jego pochodzenie? Wiek XII to okres krwawych walk pomi\u0119dzy rosn\u0105cymi w si\u0142\u0119 marchiami niemieckimi a ostatnimi plemionami S\u0142owian Po\u0142abskich, kt\u00f3re zamieszkiwa\u0142y ziemie uwa\u017cane dzisiaj za rdzennie niemieckie. Jednak nie zawsze tak by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

W XI i XII w. istnia\u0142o ksi\u0119stwo Kopanickie plemienia serbo – \u0142u\u017cyckich Sprewian, rozci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 na zach\u00f3d i p\u00f3\u0142noc od dzisiejszego Berlina, granicz\u0105ce na Odrze z Polsk\u0105. Stolic\u0105 ksi\u0119stwa by\u0142a Kopanica zlokalizowana na obszarze dzielnicy Kopenick dzisiejszego Berlina. Archeolodzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce Kopanica by\u0142a grodem bogatym, wielko\u015bci \u00f3wczesnego Poznania lub Wroc\u0142awia. O zamo\u017cno\u015bci ksi\u0119stwa \u015bwiadczy\u0107 maj\u0105 wybijane w Kopanicy srebrne i z\u0142ote brakteaty.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 7 i 8. Ksi\u0119stwo Kopanickie, Jaksa Gryfita, mennica: Kopanica ( teren dzisiejszego Berlina ), 1152 – 1157? Brakteaty wg reprodukcji ryciny Stronczy\u0144skiego “Dawne monety polskie” z T. Ka\u0142kowskiego “1000 lat monety polskiej”.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 9. Ksi\u0119stwo Kopanickie, Jaksa Gryfita, mennica Kopanica, 1152 – 1157? Brakteat wg reprodukcji opisanej przy fot. 7 i 8.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0119stwo Kopanickie stanowi\u0142o wa\u017cne przedpole ziemi lubuskiej, tak wi\u0119c ju\u017c od czas\u00f3w Boles\u0142awa Krzywoustego wsp\u00f3\u0142praca polityczna i militarna z ksi\u0119ciem kopanickim Jaks\u0105 by\u0142a oczywista. Przez kilkadziesi\u0105t lat ksi\u0105\u017c\u0119 Jaksa by\u0142 \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z Polsk\u0105 – by\u0107 mo\u017ce nawet na zasadzie lenna ( Berlin naszym lennem?! ). W tym czasie Jaksa i jego ksi\u0119stwo przyj\u0119\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwo – by\u0107 mo\u017ce razem z Pomorzem Zachodnim. W 1145r. ksi\u0105\u017c\u0119 Jaksa o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Agapi\u0105 c\u00f3rk\u0105 palatyna \u015bl\u0105skiego Piotra W\u0142ostowica oraz ksi\u0119\u017cniczki ruskiej Marii. Agapia wnios\u0142a w posagu wielkie dobra m.in. w Ma\u0142opolsce. W 1154r. ksi\u0105\u017c\u0119 Jaksa przy pomocy Polski pokona\u0142 margrabiego Albrechta i odebra\u0142 mu ziemi\u0119 Stodoran z Brenn\u0105 ( Branderburg ), lecz ju\u017c w 1157 ponownie j\u0105 utraci\u0142. W tym samym roku Polsk\u0119 najecha\u0142 cesarz niemiecki Barbarossa. Boles\u0142aw K\u0119dzierzawy chcia\u0142 unikn\u0105\u0107 walki ze znacznie silniejszym przeciwnikiem. Zawarto niezbyt chwalebny pok\u00f3j, kt\u00f3rego gwarantami mieli by\u0107 zak\u0142adnicy – najm\u0142odszy brat Boles\u0142awa K\u0119dzierzawego oraz jedyny syn ksi\u0119cia Jaksy. Zak\u0142adnik\u00f3w umieszczono w praskim zamku gdzie po roku syn Jaksy zmar\u0142 w nieznanych okoliczno\u015bciach. Po powrocie z pogrzebu syna Jaksa sprowadza do podkrakowskiego Zwierzy\u0144ca norbertanki i wystawia im ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor.<\/p>\n\n\n\n

W 1162 r. ksi\u0105\u017c\u0119 Jaksa wyrusza do Ziemi \u015awi\u0119tej. Towarzysz\u0105 mu rycerz Wojs\u0142aw Trojanowicki i Jan Gniewomir wraz z giermkami, koniuszymi i s\u0142u\u017cb\u0105. Droga wiod\u0142a l\u0105dem do Wenecji, nast\u0119pnie wynaj\u0119tym statkiem na Kret\u0119, z Krety do Akki. By\u0142a to wyprawa bardzo kosztowna.<\/p>\n\n\n\n

W czasie pobytu w Ziemi \u015awi\u0119tej, Jaksa jak pisze D\u0142ugosz: “ walczy\u0142 bardzo dzielnie ze swoimi lud\u017ami w obronie Ziemi \u015awi\u0119tej”.<\/em> W uznaniu m\u0119stwa i pobo\u017cno\u015bci zosta\u0142 przyj\u0119ty do jerozolimskiej konfraterni zakonu Stra\u017cnik\u00f3w Grobu Bo\u017cego, kt\u00f3rego konfratrami byli sami kr\u00f3lowie jerozolimscy. Jaksa wracaj\u0105c do Polski ” otrzyma\u0142 drzazg\u0119 Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego, cztery worki ziemi, po kt\u00f3rej st\u0105pa\u0142 Chrystus oraz inne pami\u0105tki”. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Za zgod\u0105 patriarchy jerozolimskiego zaprosi\u0142 Jaksa do siebie kanonika Marcina Gallusa z kilkoma cz\u0142onkami zakonu Str\u00f3\u017c\u00f3w \u015awi\u0119tego Grobu czuwaj\u0105cych nad bezpiecze\u0144stwem Bazyliki Grobu Pa\u0144skiego. Osadzi\u0142 ich w swoich w\u0142o\u015bciach w Miechowie. Zbudowa\u0142 dla nich ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor. W klasztorze poleci\u0142 zbudowa\u0107 na ziemi przywiezionej w workach z Ziemi \u015awi\u0119tej dok\u0142adn\u0105 replik\u0119 Grobu Pa\u0144skiego, kt\u00f3ra do dzisiaj stanowi cel pielgrzymek. Ksi\u0105\u017c\u0119 Boles\u0142aw K\u0119dzierzawy fundacj\u0119 zatwierdzi\u0142 i obdarzy\u0142 licznymi przywilejami.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d pami\u0105tek przywiezionych przez ksi\u0119cia Jaks\u0119 z Jerozolimy m\u00f3g\u0142 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c np. pokazany na fot. 10 prutah?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 10. Judea, Herod Wielki 40 – 4 pnChr., prutah, br\u0105z odlewany, 18mm, 2,03g. Aw.: Diadem i napis Rew.: Tr\u00f3jn\u00f3g<\/p>\n\n\n\n

Ok. roku 1168 ksi\u0105\u017c\u0119 Jaksa, nie maj\u0105c m\u0119skiego potomka przekaza\u0142 swoje Kopanickie ksi\u0119stwo krewnym – zachodniopomorskim Gryfitom. Zmar\u0142 w 1176r. i zosta\u0142 pochowany w podziemiach fundowanego przez siebie ko\u015bcio\u0142a w Miechowie.<\/p>\n\n\n\n

Miechowskie sanktuarium wybudowane przez Jaks\u0119 zmieni\u0142o przez 800 lat istnienia sw\u00f3j wygl\u0105d i charakter. Nie ma \u015bladu roma\u0144skiej budowli z XII w. Obecnie dominuje gotyk wzbogacony barokiem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 te\u017c rozbudowany i przekszta\u0142cony w pi\u0119kn\u0105 i wielk\u0105 bazylik\u0119 podniesion\u0105 przez Jana Paw\u0142a II do godno\u015bci Bazyliki Mniejszej. Zakon Stra\u017cnik\u00f3w Grobu Pa\u0144skiego zosta\u0142 rozwi\u0105zany w XIXw. W Polsce reaktywowano go w 1996r. pod nazw\u0105 Zakon Rycerski Kawalerii \u015awi\u0119tego Grobu Bo\u017cego w Jerozolimie.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Barszcz Przemys\u0142aw i \u0141enryk – Barszcz Joanna – ” Poza horyzont. Polscy podr\u00f3\u017cnicy. Fronda PL<\/li>\n\n\n\n
  • Bia\u0142czy\u0144ski Czes\u0142aw – “Jaksa z Miechowa lub z Kopanicy ( 1120 – 1176r. )<\/li>\n\n\n\n
  • Encykopedia PWN – ” Seld\u017cukowie”<\/li>\n\n\n\n
  • Ga\u0107 Jan – ” Polsko ty moja”. Bernardynum 2018<\/li>\n\n\n\n
  • G\u00f3rska Irena – ” Od Rugii do Turyngii”. Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne 1976<\/li>\n\n\n\n
  • Ka\u0142kowski Tadeusz – ” Tysi\u0105c lat monety polskiej”<\/li>\n\n\n\n
  • Makowska Monika – ” S\u0142ynni Polacy pielgrzymuj\u0105cy do Betlejem i Jerozolimy” WPiS nr 12\/2021<\/li>\n\n\n\n
  • Wikipedia – ” Jaksa z Kopanicy”<\/li>\n\n\n\n
  • Internet – ” Krucjaty”<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W VIII w. w dolnym biegu Syr-darii osiad\u0142o pewne plemi\u0119 tureckich Oguz\u00f3w ( Turkmen\u00f3w ). Poniewa\u017c jeden z wodz\u00f3w o imieniu Seld\u017cuk by\u0142 w konflikcie z pozosta\u0142ymi przyw\u00f3dcami plemienia, postanowi\u0142 wraz ze swoimi zwolennikami poszuka\u0107 innych teren\u00f3w do zasiedlenia. Jego stronnicy od imienia swojego wodza przyj\u0119li nazw\u0119 Seld\u017cukowie. Pocz\u0105tkowo s\u0142u\u017cyli perskim Sasanidom, p\u00f3\u017aniej Ghaznawidom w\u0142adaj\u0105cym […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1469","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1469"}],"version-history":[{"count":122,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1711,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1469\/revisions\/1711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/numizmatyka-z-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}